Dziś jest niedziela, 20 październik 2019 r.
Energoelektronika.pl na stronach Facebook REKLAMA MAPA SERWISU KONTAKT
Strona główna Załóż konto Artykuły branżowe Katalog firm Seminaria FAQ Kalendarium Słownik Oferta
Wyszukaj
1USD 3.8503 -0.35% 1EUR 4.2844 -0.01% 1GBP 4.9671 +0.43%
Zaloguj się
Login (adres e-mail):
Haslo:
  Rejestracja
  Zapomniałem hasła
Reklama

Aktualności
Przed nami 32. edycja targów ENERGETAB 2019
więcej
Nowy cykl szkoleń praktycznych związanych z programowaniem sterowników marki Siemens
więcej
Przyszłość sektora motoryzacji w Polsce ? raport Banku Pekao S.A.
więcej
32 edycja targów Energetab 2019 juz za cztery tygodnie
więcej

Zobacz archiwum

Kalendarium
23 październik 2019
LUMENexpo Targi Techniki Świetlnej  
więcej
29 październik 2019
73. edycja Seminarium dla Służb Utrzymania Ruchu  
więcej
Newsletter
Jeżeli chcesz otrzymywać aktualne informacje o wydarzeniach w branży.
Podaj e-mail do subskrypcji:


Artykuły branżowe
8 kwiecień 2015.

BHP przy urządzeniach

BHP przy urządzeniach

W dniu 24 października 2013 roku, po 6 miesiącach vacatio legis weszło w życie rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach i instalacjach energetycznych (Dz. U. Z 23.04.2013 roku poz. 492) zastępując rozporządzenie pod tym samym tytułem z 17 września 1999 roku (Dz. U. Z 1999 r. Nr 80 poz. 912).

To jest czwarta w okresie powojennym zmiana przepisów, która ma za zadanie ściślejsze dostosowanie ich do mechanizmów gospodarki rynkowej Unii Europejskiej i współczesnych poglądów na organizację pracy i uwzględniając postęp w rozwoju środków ochronnych. Zmiana przepisów również według specjalistów z energetyki zawodowej i przedstawicieli Ministerstwa Energetyki ma za zadanie umożliwienia mikro przedsiębiorcom szersze samodzielne zaangażowanie się w kształtowanie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy przy urządzeniach energetycznych.

Rozporządzenie określiło wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy wspólne, odnoszące się do wszystkich trzech grup urządzeń energetycznych: cieplnych, gazowych i elektroenergetycznych oraz wymagania specyficzne odnoszące się do każdej z poszczególnych grup urządzeń energetycznych. Nowe przepisy zawierają trzykrotnie mniej paragrafów (35) niż poprzednie (88).

Do niektórych zmian należy się przyzwyczaić - np. do tego, że z wykazu definicji (§2) zniknęły określenia poleceniodawcy, koordynującego, dopuszczającego, nadzorującego i kierownika robót, co odzwierciedla wg. Ministerstwa Gospodarki sytuację na naszym rynku pracy, z dużym udziałem outsorcingu oraz tzw. umów śmieciowych. Wynika to między innymi z pominięcia definiowania pojęć, które są już w Prawie Energetycznym lub Kodeksie pracy.

Główne zmiany wprowadzone nowym rozporządzeniem w porównaniu do poprzedniego rozporządzenia z 1999 r. przedstawiają się następująco:

  1. ilość i zakres znaczeniowy definicji został zredukowany - z 20 do 7. Zrezygnowano z definicji pojęć określonych w ustawach Prawo energetyczne i Kodeks pracy. Ponadto m.in. zastąpiono pojęcia pracownika upoważnionego i uprawnionego pojęciem osoby upoważnionej i uprawnionej. W konsekwencji przepisy rozporządzenia dotyczą nie tylko pracowników w rozumieniu Kodeksu pracy (zatrudnionych na umowę o pracę) ale i innych osób wykonujących te prace (np. na umowę zlecenie). Kluczowe nowe definicje to: prace eksploatacyjne, prowadzący eksploatację i strefa pracy.


    "Pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy" (Kodeks pracy art. 207 §1).


  2. usunięto powołania na przepisy nieaktualne oraz wprowadzono odwołania do ogólnych tytułów przepisów bez podawania metryk;
  3. pozostawiono katalog prac szczególnie niebezpiecznych (katalog otwarty), przy jednoczesnym jego zredukowaniu z 21 do 13 pozycji. Należy przy tym pamiętać, że Kodeks pracy nakłada na pracodawcę obowiązek sporządzenia wykazu prac niebezpiecznych. Katalog, który był przedmiotem szczególnie wielu konsultacji pozostawiono na prośbę przedstawicieli poszczególnych branż;
  4. sformułowano m.in. wymóg skoordynowania prac, odpowiedniego przygotowania i przekazania strefy pracy, rozpoczęcia i wykonania pracy, zakończenia pracy i likwidacji strefy pracy, jednocześnie określając przykładowe czynności i działania, jakie powinny wchodzić w zakres poszczególnych etapów prac;
  5. uszczegółowiono definicje związane z pracami eksploatacyjnymi: w zakresie obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym;
  6. wprowadzono nowe pojęcie: prowadzącego eksploatację, czyli jednostki organizacyjnej, osoby prawnej lub fizycznej zajmującej się eksploatacją własnych lub powierzonych jej, na podstawie zawartej umowy, urządzeń energetycznych. Podmiotowi temu przypisano wiele obowiązków, jeśli chodzi o organizację prac przy urządzeniach energetycznych;

  7. określono minimalną zawartość tzw. instrukcji eksploatacji, na podstawie której prowadzone powinny być prace przy urządzeniach energetycznych. Instrukcje powinny zawierać w szczególności:
  8. charakterystykę urządzeń energetycznych;
    1. opis w niezbędnym zakresie układów automatyki, pomiarów sygnalizacji, zabezpieczeń i sterowań;
    2. zestaw rysunków, schematów i wykresów z opisami zgodnymi z obowiązującym nazewnictwem;
    3. opis czynności związanych z uruchomieniem, obsługą w czasie pracy i zatrzymaniem urządzenia energetycznego w warunkach normalnej pracy tego urządzenia;
    4. zasady postępowania w razie awarii oraz zakłóceń w pracy urządzenia;
    5. wymagania w zakresie konserwacji, napraw, remontów urządzeń energetycznych oraz terminy przeprowadzania przeglądów prób i pomiarów;
    6. wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy i przepisów przeciwpożarowych dla danej grupy urządzeń energetycznych, obiektów oraz wymagania kwalifikacyjne osób zajmujących się eksploatacją danego urządzenia;
    7. identyfikację zagrożeń dla zdrowia i życia ludzkiego oraz dla środowiska naturalnego związanych z eksploatacją danego urządzenia energetycznego;
    8. organizację prac eksploatacyjnych;
    9. wymagania dotyczące środków ochrony zbiorowej lub indywidualnej, zapewnienia asekuracji, łączności oraz innych technicznych lub organizacyjnych środków ochrony stosowanych w celu ograniczenia ryzyka zawodowego zwanych "środkami ochronnymi".

Napięcie znamionowe urządzenia lub instalacji elektrycznej [kV] Minimalny odstęp w powietrzu, wyznaczający zewnętrzną granicę strefy
prac pod napięciem
[mm]
praca w pobliżu napięica
[mm]
≤1  bez dotyku 300
3 60 1120
6 90 1120
10 120 1150
15 16 1160
20 220 1220
30 320 1320
110 1000 2000
220 1600 3000
400 2500 4000
750 5300 8400

Dla pracowników szeroko rozumianej elektroenergetyki szczególnie ważne są postanowienia paragrafu 25 i dalszych - dotyczące bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach elektroenergetycznych, które zawierają zapisy, że:

  1. prace eksploatacyjne przy urządzeniach elektroenergetycznych w zależności od zastosowanych metod i środków ochronnych zapewniających bezpieczeństwo pracy, mogą być wykonywane: pod napięciem, w pobliżu napięcia, po wyłączeniu napięcia;
  2. przed rozpoczęciem prac pod napięciem lub w pobliżu napięcia należy zapewnić opracowanie i udostępnienie osobom skierowanym do tych prac instrukcji określających technologię, wymagane narzędzia oraz środki ochronne, które należy stosować podczas prowadzenia tych prac;
  3. przed przystąpieniem do wykonywania prac przy urządzeniach i instalacjach odłączonych od napięcia należy: zastosować odpowiednie zabezpieczenie przed przypadkowym załączeniem napięcia, oznaczyć miejsce wyłączenia, sprawdzić, czy nie występuje napięcie na wyłączonych urządzeniach i instalacjach elektrycznych, uziemić wyłączone urządzenia i instalacje elektryczne, oznaczyć strefę pracy znakami lub tablicami bezpieczeństwa;
  4. uziemienia urządzeń elektrycznych i instalacji na czas prac eksploatacyjnych należy tak zlokalizować, aby praca była wykonywana w strefie ograniczonej uziemieniami i co najmniej jedno z nich było widoczne z miejsca wykonywania pracy;
  5. prace eksploatacyjne stwarzające możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzkiego należy wykonywać na podstawie polecenia pisemnego. Należą do nich w szczególności prace: wewnątrz niebezpiecznych przestrzeni zamkniętych, komór paleniskowych kotłów, kanałów spalin, elektrofiltrów, absorberów, walczaków kotłów, kanałów i lejów zsypowych, rurociągów sieci cieplnych oraz w zbiornikach paliw płynnych i gazowych, wewnątrz zasobników węgla lub biomasy oraz zasobników pyłu węglowego lub biomasy, niebezpieczne pod wzglądem pożarowym wykonywane w strefach potencjalnie zagrożonych wybuchem, w obiegach wody elektrowni i elektrociepłowni, wymagające wejścia do kanałów, rurociągów, rur ssawnych i zbiorników, prace na ujęciach i zrzutach wody wykonywane z pomostów, łodzi lub barek oraz prowadzone pod powierzchnią wody, konserwacyjne, remontowe, montażowe, kontrolno-pomiarowe wykonywane wewnątrz turbin wiatrowych lub gondoli oraz prace konserwacyjne powierzchni zewnętrznych gondoli lub śmigieł wirnika turbiny wiatrowej, wykonywane w pobliżu nieosłoniętych urządzeń elektroenergetycznych lub ich części znajdujących się pod napięciem, przy urządzeniach elektroenergetycznych wyłączonych spod napięcia uziemionych w taki sposób, że żadne z uziemień nie jest widoczne z miejsca wykonywania pracy, wykonywane w wykopach w zakresie konserwacji, remontów, kontrolno-pomiarowych przy gazociągach i rurociągach ciepłowniczych, konserwacyjne, modernizacyjne lub remontowe przy kolejowej sieci trakcyjnej będącej pod napięciem, przy wyłączonych spod napięcia lub będących w budowie elektroenergetycznych linii napowietrznych, które krzyżują się w strefie ograniczonej uziemieniami ochronnymi z liniami znajdującymi się pod napięciem lub mogącymi znaleźć się pod napięciem w tym z przewodami trakcji elektrycznej, na skrzyżowaniach linii elektroenergetycznych znajdujących się pod napięciem lub mogących się znaleźć pod napięciem i przewodami trakcji elektrycznej, przy wyłączonym spod napięcia torze wielotorowej elektroenergetycznej linii napowietrznej o napięciu 1 kV i wyższym, jeżeli którykolwiek z pozostałych torów linii znajduje się pod napięciem, konserwacyjne, remontowe lub montażowe przy urządzeniach i instalacjach rozładowczych paliw płynnych i gazowych. Wymienione prace powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby w celu zapewnienia asekuracji. Polecenie pisemne wykonania prac wydaje prowadzący eksploatację lub osoba przez niego upoważniona;
  6. bez polecenia jest dozwolone: wykonywanie czynności związanych z ratowaniem zdrowia lub życia ludzkiego, zabezpieczenie urządzeń energetycznych przed zniszczeniem, prowadzenie przez osoby uprawnione i upoważnione prac eksploatacyjnych określonych w instrukcjach eksploatacji. Osobą uprawnioną jest osoba posiadająca kwalifikacje potwierdzone na podstawie przepisów prawa energetycznego, zaś osoba upoważniona to osoba wyznaczona przez prowadzącego eksploatację do wykonywania określonych czynności lub prac eksploatacyjnych;
  7. polecenie pisemne wykonania prac zawierać ma co najmniej: numer polecenia, określenie osób odpowiedzialnych za organizację i wykonanie pracy, określenie zakresu prac do wykonania i strefy pracy, określenie warunków i środków ochronnych niezbędnych do zapewnienia bezpiecznego przygotowania wykonania poleconych prac, wyznaczenie terminu rozpoczęcia i zakończenia prac oraz przerw w ich wykonywaniu;
  8. obiekty z zainstalowanymi urządzeniami energetycznymi oraz urządzenia energetyczne powinny być oznakowane w sposób umożliwiający ich identyfikację. Urządzenia energetyczne stwarzające zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego należy zabezpieczyć przed dostępem osób nieupoważnionych
  9. dla elektroenergetyków warte odnotowania są nowe odległości/odstępy dla granicy strefy przy pracach pod napięciem i w pobliży napięcia. Minimalne ostępy w powietrzu od nieosłoniętych urządzeń i instalacji elektrycznych lub ich części znajdujących się pod napięciem, wyznaczające zewnętrzne granice strefy prac, maja następujące wartości:
  10. uwzględniając stanowisko specjalistów od kolejowej trakcji elektrycznej wartości określające minimalne odstępy, które zostały wymienione w ww. tabeli nie dotyczą urządzeń energetycznych zasilania sieci trakcyjnej i kolejowej sieci trakcyjnej, pracujących w systemie zasilania o napięciu 3 kV prądu stałego;
  11. wykonywanie prac przy urządzeniach elektroenergetycznych wymagających użycia sprzętu zmechanizowanego może odbywać się pod warunkiem, że prowadzący eksploatację określi warunki prowadzenia tych prac, mając na uwadze zachowanie odpowiedniego poziomu ich bezpieczeństwa.

Przepisy rozporządzenia nie podają gotowych rozwiązań, które mogłyby być zastosowane do każdego przedsiębiorstwa, gdyż to pracodawca wie najlepiej jakie warunki pracy występują w jego zakładzie pracy i jak najlepiej oraz najbezpieczniej zorganizować miejsca pracy.

Rozporządzenie definiuje poszczególne pojęcia oraz ustala zakres obowiązywania nowego prawa. Duży nacisk położono na zapewnienie bezpieczeństwa eksploatacji urządzeń energetycznych. Każde z nich powinno mieć instrukcję eksploatacji, zawierającą informacje niezbędne do bezpiecznej obsługi. Musi się w niej znaleźć m.in. charakterystyka maszyny, sposób jej działania i obsługi zgodnej z zasadami bhp, postępowania w razie awarii oraz informacje dotyczące serwisowania. Powinna ona również uwzględnić zagrożenie, jakie urządzenie może spowodować dla zdrowia lub życia człowieka i metody przeciwdziałania mu, w tym zalecane środki ochrony zbiorowej i indywidualnej.

Prace z urządzeniem energetycznym mogą wykonywać jedynie osoby upoważnione lub uprawnione do jego obsługi. Upoważnienie musi być dokonane na piśmie, ze wskazaniem nie tylko osoby, która otrzymuje prawo do pracy z urządzeniem, ale również zakresu tej pracy oraz terminu (czasu) na jaki zostało ono udzielone. Każde urządzenie, które może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia, powinno zostać zabezpieczone przed nieautoryzowanym dostępem.

Specjalne przepisy dotyczą prac w pomieszczeniach zamkniętych (np. zbiornikach lub kanałach). W sytuacji, gdy w wyniku pracy urządzenia (lub w samym urządzeniu) powstają niebezpieczne gazy, pyły, pary cieczy, pracownik przed rozpoczęciem działań ma obowiązek sprawdzenia, czy ich stężenie nie będzie niebezpieczne. Jeżeli obniżenie go nie jest możliwe, miejsce pracy powinno być zabezpieczone, a pracownicy mają obowiązek stosowania dodatkowych środków ochronnych. Każdorazowo należy również sprawdzić, czy warunki nie powodują możliwości wystąpienia atmosfery wybuchowej lub pożaru, a jeżeli okaże się, że tak - zastosować odpowiednie zabezpieczenia.

Specjalne zasady bhp przy pracach eksploatacyjnych związanych z dostarczaniem lub magazynowaniem paliw określa §16.1 i 2, przy sieciach ciepłowniczych §17.1-3, a przy rurociągach, turbinach wodnych i podwodnych urządzeniach hydrotechnicznych §18 - 21. Praca w kanałach, kotłach, rurociągach sieci ciepłowniczej i zbiornikach wymaga zapewnienia temperatury poniżej 40 stopni. W sytuacji, gdy nie jest to możliwe, pracownik uzyskuje prawo dostępu do napojów chłodzących oraz dodatkowych przerw. Każdorazowo, osobom przebywającym w tego typu pomieszczeniach należy zapewnić wystarczający dostęp powietrza, pozostawiając otwarty właz lub - gdy nie jest to wystarczające - stosując nawiew.

W dalszych przepisach rozporządzenie reguluje także zasady bezpiecznego prowadzenia prac eksploatacyjnych w gazociągach, instalacji lub zbiornikach wodoru oraz elektrolizerach wody. Podane są także obszary stref ochronnych w przypadku eksploatacji urządzeń elektrycznych pod napięciem.

Rozporządzenie precyzuje również procedurę zlecania i przygotowywania do wykonania prac z urządzeniami energetycznymi. W §31 zawarto również informacje dotyczące organizowania pracy w sposób zgodny z przepisami bhp.

Obowiązuje nowy przepis, ale - nie uregulowano spraw związanych z uprawnieniami typu E i D. Inspektor pracy ma prawo wymagać tych kwalifikacji; nie uregulowano spraw związanych z poleceniem pisemnym wykonywania prac chociażby na urządzeniach będących pod napięciem. "powodzenia".

Generalnie rozporządzenie pozwoliło na zliberalizowanie procedur określonych w 1999 roku, które są możliwe do stosowania w przemyśle i w energetyce zawodowej, które były trudne do udźwignięcia dla mikroprzedsiębiorstw.

Przepis rangi rozporządzenia nie odnosi się do wszystkich aspektów bezpieczeństwa pracy, warto więc uzupełniać własne tworzone instrukcje zakładowe o dostępne normy techniczne i wytyczne organizacji krajowych i międzynarodowych.

Ale należy zadać pytanie - czy jest to dobre w kierunku zapewnienia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i higieny pracy? Jak to w życiu bywa, każdy medal ma dwie strony i nie wszyscy z tego będą zadowoleni. Nie czuję się upoważniony do prezentowania swojej oceny specjalistycznej w stosunku do specjalistów z wielkich grup energetycznych oraz mikro przedsiębiorstw obsługujących energetykę zawodową, gdyż jako pracownik służby bhp mam zdanie, że większość mikro przedsiębiorstw nie dostosowało swoich instrukcji eksploatacji urządzeń energetycznych do obowiązujących przepisów a wiedza w zakr sie znajomości ww. rozporządzenia niedostateczna. Moim zdaniem również w opinii specjalistów widać odmienne podejście do interpretacji niektórych zapisów w rozporządzeniu. Mam nadzieję, że obecnie przygotowywane przez Ministerstwo Gospodarki kosmetyczne zmiany w rozporządzeniu będą miały jakiś pozytywny wpływ na poprawę bezpieczeństwa pracy przy urządzeniach energetycznych.

Literatura:

  1. Durowicz J., Bednarczyk M., Pachucki K.: Nowe rozporządzenie dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych personelu i otoczenia. Materiały z XI Konferencji Prace pod napięciem. Zielona Góra, 2013.
  2. Dudek B.,: Nowe rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych - komentarze do dyskusji. INPE nr 170/171. 2013.
  3. Dudek B., Durowicz J. Schwann, Pachucki K.: Relacja PN-EN 50110 Eksploatacja urządzeń elektrycznych a krajowe przepisy wykonawcze do ustawy Kodeks pracy - wybrane problemy. Materiały z X Konferencji Prace pod napięciem. Łodź, 2010.
  4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz. U. z dnia 23.04.2013 r., poz.492).
Źródło: PKP Energetyka S.A
O nas  ::  Regulamin  ::  Polityka prywatności (Cookies)  ::  Reklama  ::  Mapa stron  ::  FAQ  ::  Kontakt
Ciekawe linki: www.klimatyzacja.pl  |  www.strony.energoelektronika.pl  |  promienniki podczerwieni
Copyright © Energoelektronika.pl