Dziś jest środa, 23 październik 2019 r.
Energoelektronika.pl na stronach Facebook REKLAMA MAPA SERWISU KONTAKT
Strona główna Załóż konto Artykuły branżowe Katalog firm Seminaria FAQ Kalendarium Słownik Oferta
Wyszukaj
1USD 3.8473 +0.17% 1EUR 4.2778 -0.03% 1GBP 4.9449 -0.51%
Zaloguj się
Login (adres e-mail):
Haslo:
  Rejestracja
  Zapomniałem hasła
Reklama

Reklama

Aktualności
Cykl szkoleń z zakresu programowania sterowników SIMATIC S7-300, S7-1200
więcej
Przed nami 32. edycja targów ENERGETAB 2019
więcej
32 edycja targów Energetab 2019 juz za cztery tygodnie
więcej
Siemensa buduje fabrykę dla Przemysłu 4.0 w Polsce
więcej

Zobacz archiwum

Kalendarium
23 październik 2019
LUMENexpo Targi Techniki Świetlnej  
więcej
29 październik 2019
73. edycja Seminarium dla Służb Utrzymania Ruchu  
więcej
Newsletter
Jeżeli chcesz otrzymywać aktualne informacje o wydarzeniach w branży.
Podaj e-mail do subskrypcji:


Artykuły branżowe
11 sierpień 2015.

Unia Energetyczna - kierunki zmian polityki Unii Europejskiej w sektorze energii elektrycznej

Unia Energetyczna - kierunki zmian polityki Unii Europejskiej w sektorze energii elektrycznej

W dniu 25 lutego 2015 r. Komisja Europejska opublikowała Komunikat dotyczący strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu1). Komunikat ten przedstawia cele Unii Energetycznej w pięciu powiązanych obszarach, które dotyczą:  bezpieczeństwa energetycznego, wewnętrznego rynku energii, efektywności energetycznej, dekarbonizacji gospodarki oraz konkurencyjności, badań i innowacji. Koncepcja Unii Energetycznej dotyczy całego sektora energetycznego, jednakże w niniejszym artykule odniesiono się do sektora energii elektrycznej.

Już sam proces tworzenia Unii Energetycznej będzie miał wpływ na kształt tego sektora, a po wdrożeniu przedstawionych we wspomnianym komunikacie działań spodziewać się należy bardzo poważnych zmian w całym sektorze elektroenergetycznym w Europie. Oczywiście kierunki rozwoju nakreślone przez Komisję Europejską są efektem długotrwałej dyskusji wynikającej z doświadczeń ostatnich lat związanych z wdrożeniem rynku energii w UE, co - ze względu na znaczenie tego sektora - powinno być jednym z podstawowych elementów przyszłe- go kształtu Unii Energetycznej. Jednakże, aby w sposób pełny przedstawić najważniejsze założenia projektu Unii Energetycznej, należy cofnąć się przynajmniej do początku roku 2014 w celu zobrazowania ewolucji poglądów, w szczególności Komisji Europejskiej, które doprowadziły do kształtu dokumentu, jaki finalnie został ogłoszony.

Rok 2014 to przede wszystkim opublikowanie nowych ram polityki  klimatyczno-energetycznej  UE  do  roku  2030, a następnie  ich  uzgodnienie  przez  państwa  członkowskie. W tym samym roku opublikowane zostały nowe wytyczne dotyczące pomocy publicznej, które miały na celu harmonizację systemów wsparcia między innymi w sektorze energii odnawialnej oraz w odniesieniu do zapewnienia wystarczalności źródeł wytwórczych (tzw. mechanizmy mocowe). W związku z sytuacją geopolityczną oraz związanym z tym zaniepokojeniem dotyczącym uzależnienia wielu państw członkowskich od dostaw paliw z państw trzecich w maju ubiegłego roku ogłoszona została Europejska strategia bezpieczeństwa energetycznego. Również w 2014 r. opublikowany został cykliczny Komunikat w sprawie postępów w budowie wewnętrznego rynku energii elektrycznej, który wskazał na szereg działań niezbędnych  do  przyspieszenia i  zakończenia tego  procesu. Poglądy i zalecenia Komisji Europejskiej przedstawione w powyższych dokumentach stanowią podstawę strategii powstania Unii Energetycznej, która ma zmienić oblicze sektora energetycznego w UE w nadchodzących latach. W związku z powyższym, przed przedstawieniem założeń tej strategii, której towarzyszą konkretne propozycje działań, w tym zmian legislacyjnych, w niniejszym artykule przybliżone zostały inicjatywy Komisji Europejskiej.

Nowe cele klimatyczne  UE

W dniu 22 stycznia 2014 r. Komisja Europejska opublikowała Komunikat dotyczący ram politycznych na okres 2020-2030 dla klimatu i energii 2), w którym przedstawiła propozycję zaostrzenia celów klimatycznych, jakie mają być osiągnięte do roku 2030. W dokumencie tym Komisja Europejska zaproponowała ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 40% do 2030 r. w porównaniu z poziomem z 1990 r. oraz zwiększenie do 27% udziału energii ze źródeł odnawialnych w ogólnym bilansie zużycia energii w UE do roku 2030. Nie zaproponowano celu  dla  efektywności  energetycznej, jednakże podkreślono, że przejście do  konkurencyjnego, bezpiecznego i stabilnego systemu energetycznego nie jest możliwe bez zwiększania efektywności energetycznej. Co bardzo istotne dla sektora energetycznego, Komisja Europejska podkreśliła, że europejski system handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych (EU ETS) powinien pozostać głównym  narzędziem przechodzenia do gospodarki niskoemisyjnej. Jednocześnie należy doprowadzić do zmniejszenia nadwyżki tych uprawnień na rynku w celu podniesienia ich ceny, aby stanowiły one zachętę dla rozwoju technologii niskoemisyjnych, wzrostu inwestycji w odnawialne źródła energii (OZE) i rozwoju efektywności energetycznej. Komisja Europejska zaproponowała sposób osiągnięcia tego celu poprzez ustanowienie rynkowej rezerwy stabilizacyjnej od 2021 r. Rynkowa rezerwa stabilizacyjna zapewniałaby automatyczną redukcję lub zwiększenie podaży uprawnień według z góry określonych zasad.

Zaproponowany nowy cel dotyczący redukcji emisji gazów cieplarnianych wzbudził wiele kontrowersji zwłaszcza wśród państw członkowskich, których sektor energetyczny oparty jest na wykorzystywaniu paliw kopalnych. W krajach tych, również w Polsce, negatywnie oceniano zaproponowane przez Komisję Europejską przyjęcie tylko jednej opcji w postaci bezwarunkowego celu redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. o wartości nieuzależnionej od faktu zawarcia i poziomu ambicji ewentualnego globalnego porozumienia klimatycznego. Kraje te domagały się modyfikacji zaproponowanej polityki klimatycznej poprzez uzupełnienie o instrumenty zapewniające sprawiedliwy podział obciążeń pomiędzy państwami członkowskimi. W tym kontekście podkreślano również niebezpieczeństwo przenoszenia się "wysokoemisyjnych" sektorów gospodarki poza granice UE (tzw. ucieczka emisji - ang. carbon leakage), co dodatkowo obniży konkurencyjność UE i spowoduje jeszcze większe uzależnienie od produktów wytwarzanych poza granicami UE.

Wiele kontrowersji wzbudziła też propozycja Komisji Europejskiej dotycząca reformy EU ETS poprzez utworzenie rezerwy stabilizacyjnej, która (wg Komisji Europejskiej) miałaby rozwiązać problem nadwyżki uprawnień do emisji (powstałej w ostatnich latach) poprzez automatyczne dostosowywanie podaży uprawnień, przeznaczonych do sprzedaży na aukcji. Skutkiem tego działania ma być wzrost cen uprawnień i stworzenie impulsu dla inwestycji niskoemisyjnych. Takie interwencje nie są popierane przez sektor energetyczny wykorzystujący paliwa kopalne oraz przemysł, który z jednej strony dostarcza technologii niskoemisyjnych, ale z drugiej jest bardzo wrażliwy na wzrost cen energii. Ponadto podnoszony jest argument, że takie działanie (tj. administracyjne sterowanie) stanowi bardzo poważną ingerencję w rynek energii elektrycznej.
Mimo powyższych wątpliwości i kontrowersji, na spotkaniu w październiku 2014 r. Rada Europejska przyjęła ramy polityki
klimatyczno-energetycznej UE na lata 2020 - 2030 zaproponowane przez Komisję Europejską w styczniu 2014 r. W ten sposób wytyczone zostały nowe, wyższe cele klimatyczne, choć nie zostały zmienione podstawowe zasady dotychczasowej unijnej polityki klimatycznej, określonej w perspektywie roku 2020. Zachowane zostały wszystkie kluczowe rozwiązania przyjęte dla tzw.  pakietu  klimatyczno-energetycznego  "3×20"  przyjętego w 2008 r., tj. trzy odrębne cele klimatyczne, rok bazowy oraz priorytetowa rola handlu emisjami. Dla przypomnienia, pakiet "3×20"  przewiduje ograniczanie emisji gazów cieplarnianych o 20% w 2020 r. w stosunku do poziomu z 1990 r., zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii do 20% w 2020 r. w końcowym zużyciu energii oraz podniesienie efektywności energetycznej o 20% do 2020 r.

Podczas  wspomnianego  spotkania  Rada  Europejska przyjęła konkluzje, w których określiła nowe ramy polityki klimatyczno-energetycznej do 2030 r. Uzgodniono, że w okresie tym UE zredukuje poziom emisji gazów cieplarnianych o co najmniej 40% w stosunku do poziomu z 1990 r. Cel ten ma charakter prawnie wiążący i zgodnie z zapisami w konkluzjach ma zostać osiągnięty w sposób, który zapewni sprawiedliwy podział obciążeń pomiędzy kraje członkowskie. Centralnym elementem tego systemu pozostanie system EU ETS. Zapowiedziano jednak możliwość wprowadzenia korekt, których celem będzie podniesienie jego efektywności i ograniczenie wahań cen uprawnień. W ramach EU ETS będzie miała miejsce kontynuacja bezpłatnego przydziału uprawnień dla sektorów przemysłowych zagrożonych tzw. ucieczką emisji. Odnośnie nowego celu dla odnawialnych źródeł energii ustalono, że udział energii z tych źródeł w całkowitym zużyciu energii w UE wyniesie co najmniej 27% w 2030 r. Cel ten będzie wiążący na poziomie całej Unii, ale nie będzie miał charakteru obligatoryjnego dla poszczególnych państw członkowskich. Ponadto ustalono, że do 2030 r. UE zwiększy efektywność energetyczną o co najmniej 27%. Cel ten będzie niewiążący. Ponadto ustalono, że nie później niż do 2020 r. państwa członkowskie rozbudują infrastrukturę przesyłową, tak by osiągnąć docelowy poziom 10% w zakresie elektroenergetycznych połączń międzysystemowych.

Na przyjęcie celu polegającego na ograniczeniu emisji CO2 o przynajmniej 40% względem 1990 roku naciskały m.in. Francja, Niemcy i Wielka Brytania. Polski rząd, mimo początkowego sprzeciwu, ostatecznie zaakceptował to zobowiązanie w zamian za przyjęcie rozwiązań łagodzących skutki wdrażania w Polsce ambitnej polityki klimatycznej. W efekcie uzgodniony kompromis przewiduje następujące mechanizmy, które mają rekompensować krajom biedniejszym koszty wypełnienia zaostrzonych celów klimatycznych:
-  utrzymanie szczególnych zasad  rozdziału   ogólnej   unijnej puli uprawnień do emisji, zgodnie z którymi 10% tej puli zostanie rozdzielone wyłącznie pomiędzy uboższymi państwami członkowskimi (tj. krajami, w których PKB na osobę nie przekracza 90% średniej unijnej);
-  stworzenie  funduszu  wspierającego  transformację  sektora energetycznego i poprawę efektywności energetycznej w najmniej zasobnych państwach UE (tj. krajach, w których PKB na osobę nie przekracza 60% średniej unijnej); na fundusz ten zostanie przeznaczone 2% całkowitej liczby uprawnień wydanych w ramach Europejskiego Systemu Handlu Emisjami w okresie 2020 - 2030;
-  utrzymanie preferencji dla energetyki - państwa członkowskie o PKB na osobę mniejszym niż 60% unijnej średniej będą mogły kontynuować wydawanie darmowych uprawnień dla sektora energetycznego do 2030 r. (zgodnie z postanowieniami pakietu "3x20" praktyka ta miała zostać zakończona do 2019 r.); darmowe przydziały mogą objąć nie więcej niż 40% przyznanej puli aukcyjnej.
Opisane  powyżej  polityczne  uzgodnienia  będą  stanowić wytyczne do opracowania nowych aktów prawnych regulujących kwestie związane z ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych,  zarówno  w  sektorze  energetycznym,  jak i w przemyśle. Będą one miały istotny wpływ na kierunki rozwoju gospodarczego UE i poszczególnych państw członkowskich w najbliższych dekadach. Unia Europejska przyjmując wiążące zobowiązanie do redukcji emisji CO2 o 40% potwierdziła swoje zaangażowanie w budowę gospodarki  niskoemisyjnej. Nowe cele redukcyjne UE mają stanowić wkład Europy w negocjacje klimatyczne toczące się na forum ONZ, których zwieńczeniem ma być Konferencja Stron Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w Sprawie Zmian Klimatu, która odbędzie się w Paryżu pod koniec roku 2015. Oczekuje się, że doprowadzi ona do przyjęcia przełomowego światowego porozumienia na rzecz walki z globalnym ociepleniem.

Harmonizacja systemów wsparcia

Komisja Europejska sukcesywnie monitoruje implementację regulacji zawartych w tzw. trzecim pakiecie energetycznym3) oraz bada postępy w budowie wewnętrznego rynku energii elektrycznej. W listopadzie 2012 r. Komisja przedstawiła szczegółowe sprawozdanie na temat stanu wewnętrznego rynku energii, nie tylko podsumowując dotychczasowe osiągnięcia, ale i określając główne wyzwania, na których należy się skupić w dalszych pracach. W komunikacie tym Komisja Europejska zwróciła uwagę na konieczność optymalizacji interwencji państwa w celu "kierowania koszyka energetycznego w stronę niskoemisyjnych źródeł energii". W związku z powyższym w listopadzie 2013 r. opublikowała Komunikat dotyczący realizacji rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej 4).
W Komunikacie tym i towarzyszących mu dokumentach roboczych Komisja Europejska przedstawiła wskazówki dotyczące kształtowania nowych i dopasowywania istniejących interwencji publicznych w taki sposób, aby zapewnić sprawne działanie rynku wewnętrznego energii elektrycznej. Odniosła się ona w szczególności do systemów wsparcia w zakresie energii odnawialnej, działań w zakresie aktywizacji strony popytowej oraz interwencji publicznej w celu zapewnienia wystarczalności zdolności wytwórczych. W tym kontekście Komisja Europejska zwróciła uwagę, iż istniejące systemy wsparcia we wszystkich tych obszarach wymagają weryfikacji i koordynacji na poziomie UE i wyraziła niezadowolenie w szczególności w odniesieniu do wdrażanych w państwach członkowskich działań mających na celu zapewnienie wystarczalności zdolności wytwórczych i związaną z nimi interwencją publiczną. Komisja Europejska stwierdziła, że pomoc w obszarze zapewnienia wystarczalności źródeł wytwórczych może zaprzeczać celowi wycofywania subsydiów przyznawanych paliwom kopalnym5).

Komisja Europejska wskazała, że implementacja rozwiązań mających zapobiegać ryzyku niedostatecznej podaży zdolności wytwórczych przez poszczególne państwa członkowskie bez odpowiedniej koordynacji na poziomie UE może zagrozić wspólnemu rynkowi energii elektrycznej. Zdaniem Komisji Europejskiej interwencje państwowe tego rodzaju mogą zakłócać konkurencję oraz sygnały inwestycyjne, dlatego powinny być wprowadzane dopiero po wyczerpaniu wszystkich dostępnych środków alternatywnych.
W dniu 9 kwietnia 2014 r. Komisja Europejska opublikowała "Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i energetykę na lata 2014 - 2020" - tzw. "Nowe wytyczne środowiskowe". Zastąpiły one "Wytyczne wspólnotowe w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska" z 2008 r. Prace nad "Nowymi wytycznymi środowiskowymi" prowadzone były w ramach generalnej reformy przepisów dotyczących udzielania pomocy publicznej, zapowiedzianej w Komunikacie Komisji Europejskiej dotyczącym unowocześnienia unijnej polityki w dziedzinie pomocy państwa, COM (2012)209, z dnia 8 maja 2012 r.

W ramach tej reformy, 23 lipca  2013 r. przyjęte zostały  również "Wytyczne  w sprawie pomocy  regionalnej na lata 2014 - 2020". Komisja Europejska podjęła wtedy decyzję, aby te wytyczne (odmiennie od poprzednich wytycznych dotyczących pomocy regionalnej) nie stosowały się do pomocy w sektorze energetycznym.
Ocena projektów pomocowych w sektorze energetycznym ma się odbywać właśnie na podstawie "Nowych wytycznych środowiskowych". Komisja Europejska uznała, że z jej perspektywy nie jest korzystne, gdy państwa członkowskie wybierają spośród dwóch systemów wsparcia (tj. pomocy regionalnej i pomocy na ochronę środowiska) i postanowiła,  że projekty energetyczne
będą musiały być oceniane co do zgodności z art. 107 (2) lub (3) TFUE (art. ten dotyczy kwestii pomocy publicznej) tylko na podstawie "Nowych wytycznych środowiskowych", zawierających bardziej restrykcyjne zasady.
Należy podkreślić, że "Nowe wytyczne środowiskowe" (odmiennie od wytycznych z 2008 r.) regulują dwa nowe obszary, dla których dopuszczalna jest pomoc publiczna, tj. obszar infrastruktury energetycznej oraz zapewnienie wystarczalności wytwarzania energii elektrycznej.

W "Nowych wytycznych środowiskowych", w obszarze dotyczącym pomocy publicznej dla energii ze źródeł odnawialnych, Komisja Europejska wskazała, że w ostatnich latach OZE otrzymały znaczące wsparcie, co znacznie zwiększyło ich udział w bilansie energetycznym Europy. Zwróciła jednakże uwagę na to, że ten rodzaj wsparcia doprowadził do zakłóceń rynku i podniesienia kosztów ponoszonych przez konsumentów. W związku z powyższym Komisja Europejska ustanowiła  w  "Nowych  wytycznych  środowiskowych"  zasady stopniowego wprowadzania mechanizmów rynkowych dla OZE. Stałe taryfy gwarantowane od ilości wyprodukowanej energii odnawialnej mają być stopniowo zastępowane przez wsparcie udzielane w procesie konkurencyjnych aukcji. W latach 2015 - 2016 państwa członkowskie mają zacząć wdrażać takie procedury dla niewielkiego udziału energii wytwarzanej ze źródeł odnawialnych. Od 2017 r. powinny ustanowić aukcje na udzielanie wsparcia dla wszystkich nowych instalacji w energetyce odnawialnej. Małe instalacje w energetyce odnawialnej będą mogły liczyć na specjalne traktowanie i na taryfy gwarantowane. Ponadto nowe zasady nie wpłyną na już zatwierdzone programy wsparcia, które zostały wdrożone według poprzednich zasad.
Ponadto w trosce o ochronę konkurencyjności energochłonnego przemysłu w UE, "Nowe wytyczne środowiskowe" dopuszczają udzielanie tym sektorom obniżek w opłatach pobieranych na rzecz wspierania energii ze źródeł odnawial- nych. Umożliwiają jednak zmniejszenie obciążenia tylko ograniczonej  liczbie  sektorów  energochłonnych  zdefiniowanych dla całej UE.
Nowością jest wprowadzenie do "Nowych wytycznych środowiskowych"  osobnego  rozdziału  zawierającego kryteria udzielania pomocy dla mechanizmów wsparcia mających zapobiegać niewystarczalności zdolności wytwórczych. Kryteria te implementują opinię Komisji Europejskiej, wyrażoną w tym zakresie w Komunikacie dotyczącym realizacji rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej. "Nowe wytyczne środowiskowe" stanowią zatem, że pomoc w obszarze zapewnienia wystarczalności zdolności wytwórczych może zaprzeczać celowi wycofywania subsydiów przyznawanych paliwom kopalnym. W związku z powyższym państwa członkowskie powinny w pierwszej kolejności rozważyć alternatywne sposoby osiągnięcia wystarczalności wytwarzania, takie jak rozwój strony popytowej oraz wzrost zdolności przesyłowych wymiany międzysystemowej, które nie wpłyną negatywnie na cel wycofywania szkodliwych dotacji.

Przyjmowane środki powinny brać pod uwagę zdolności wymiany międzysystemowej, które mogą przeciwdziałać problemom z wystarczalnością generacji. Mechanizm zapewnienia wystarczalności mocy wytwórczych powinien być zaprojektowany tak, aby zapewnić udział wytwórców wykorzystujących różne technologie oraz operatorów oferujących środki, charakteryzujące się równoważnymi technicznymi możliwościami. Mechanizm ma również zapewniać udział wytwórców z innych państw członkowskich.
Identyfikacja problemów z wystarczalnością zdolności wytwórczych powinna być spójna z analizą wystarczalności zdolności wytwórczych przeprowadzaną regularnie przez Europejską Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej (ENTSO-E), zgodnie z regulacjami dotyczącymi wewnętrznego rynku energii elektrycznej.
W swojej ocenie danego projektu, pod kątem zgodności z "Nowymi wytycznymi środowiskowymi", Komisja Europejska będzie uwzględniać również wpływ źródeł o zmiennej charakterystyce produkcji, w tym z sąsiednich systemów, oddziaływanie strony popytowej, wpływ istniejących i planowanych połączeń międzysystemowych oraz innych elementów, które mogą mieć wpływ na problemy z wystarczalnością zdolności wytwórczych, takie jak np. niedoskonałości w funkcjonowaniu rynku czy też nieodpowiednie ramy regulacyjne.
Oceniany  projekt  będzie  również  rozpatrywany  przez Komisję Europejską pod kątem negatywnego wpływu na konkurencję, w tym na elementy utrudniające działanie me- chanizmów łączenia rynków, rynków dnia bieżącego i rynków bilansujących.

Europejska strategia bezpieczeństwa energetycznego

Sytuacja geopolityczna związana z kryzysem na Ukrainie spowodowała przewartościowanie dotychczasowej polityki energetycznej w kierunku zwrócenia większej uwagi na kwestie związane z zapewnieniem bezpieczeństwa dostaw. Rada Europejska na posiedzeniu w dniu 21 marca 2014 r. wyraziła zaniepokojenie uzależnieniem wielu państw członkowskich od dostaw paliw z państw trzecich i zaleciła Komisji Europejskiej przeprowadzenie pogłębionej analizy stanu bezpieczeństwa energetycznego Unii Europejskiej i przygotowanie kompleksowego planu zmniejszenia zależności energetycznej UE od dostawców zewnętrznych.
W odpowiedzi Komisja Europejska w dniu 28 maja 2014 r. ogłosiła Komunikat pt. "Strategia europejskiego bezpieczeństwa energetycznego". Dokument ten w przeważającej części dotyczył wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego w obszarze sektora gazowego oraz ropy naftowej. W wybranych elementach dotyczył on również energii elektrycznej i kwestii zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej.
W zakresie energii elektrycznej podkreślono, że Europa musi zbudować lepiej funkcjonujący i bardziej zintegrowany rynek energii. Należy przyspieszyć realizację priorytetowych projektów w celu połączenia istniejących wysp energetycznych i zapewnienia osiągnięcia celu w zakresie połączeń międzysystemowych zakładającego, że międzysystemowe zdolności przesyłowe  każdego kraju będą wynosić  co najmniej 10% zainstalowanej zdolności produkcji energii elektrycznej do 2020 r. Do 2030 r. państwa członkowskie powinny być na dobrej drodze do osiągnięcia powyższego celu, w wysokości 15%.
W   powyższym   dokumencie   podkreślono   konieczność coraz intensywniejszego wykorzystania OZE, jako elementu systemu, który ma przyczynić się do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego. Komisja Europejska zaproponowała zastosowanie regionalnych mechanizmów, w celu uniknięcia wpływu nieprzewidywalnej generacji z OZE na funkcjonowanie wewnętrznego rynku energii. Zaznaczyła, że elektrownie na węgiel kamienny i brunatny będą wykorzystywane w perspektywie  długoterminowej,  ale tylko pod  warunkiem  zastosowania technologii wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (ang. Carbon Capture and Storage). Podkreślono, że strategia europejskiego bezpieczeństwa energetycznego jest integralną częścią ogłoszonych przez Komisję Europejską ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030. W Strategii podkreślono również, że kontynuowane i rozwijane będzie regionalne podejście do integracji rynku wewnętrznego w zakresie wymiany międzysystemowej, jak również w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dostaw w tym, gdzie to konieczne, w odniesieniu do zastosowania mechanizmów zapewnienia wystarczalności zdolności wytwórczych. Strategia, odnosząc się do tych mechanizmów odwołała się do swojego Komunikatu  dotyczącego realizacji rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej. Tym samym potwierdziła warunki i wymagania, po spełnieniu których dopuszczać będzie zastosowanie tych mechanizmów.

Komisja Europejska odniosła się również do konieczności większej koordynacji krajowych polityk energetycznych niezbędnej dla sprostania problemowi zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, ponieważ krajowe decyzje dotyczące koszyka energetycznego lub infrastruktury energetycznej mają wpływ na inne państwa członkowskie i całą UE.

Postępy w zakończeniu procesu budowy wewnętrznego rynku energii elektrycznej

W październiku 2014 r. Komisja Europejska opublikowała Komunikat w sprawie postępów na drodze do ukończenia tworzenia wewnętrznego rynku energii 6). Podsumowane zostały w nim dotychczasowe osiągnięcia w tym zakresie. Podkreślono, że rozwój wewnętrznego rynku energii przebiega we właściwym kierunku, a istotna część korzyści wynikających z jego implementacji została już osiągnięta. Jednocześnie jednak wskazane zostały obszary, które wymagają jeszcze dalszych prac. W szczególności Komisja Europejska podkreśliła potrzebę zapewnienia długoterminowego bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w skali wykraczającej poza pojedyncze państwa członkowskie podkreślając, iż system energetyczny, w którym państwa członkowskie próbują być samowystarczalne pod względem wytwarzania energii nie jest efektywny. Podstawowym środkiem w tym zakresie powinno być rozszerzenie współpracy regionalnej, m.in. w aspekcie mechanizmów mocowych, która jest drogą do optymalizacji kosztów dostaw energii na poziomie regionalnym.
Komisja Europejska wskazała na znaczący spadek hurtowych cen energii, jako na pozytywny efekt wzrastającej konkurencji na rynku energii. Jednakże, jak zauważa Komisja Europejska, nie przekłada się to bezpośrednio na korzyści dla konsumentów,  ponieważ  ceny  detaliczne  pozostają  wysokie (a nawet wzrosły) z powodu podatków oraz innych opłat, w tym dotacji do OZE.
Komisja Europejska odnotowała, że utrzymanie parametrów stabilnej i bezpiecznej pracy sieci staje się coraz większym wyzwaniem ze względu na zwiększony udział niesterowalnych odnawialnych źródeł energii w koszyku energetycznym. Jako remedium na wyżej wymienione zjawisko (tj. zagrożenie stabilnej pracy sieci) Komisja Europejska wskazuje intensyfikację inwestycji w nowe połączenia międzysystemowe i ściślejszą współpracę operatorów systemów przesyłowych. Ściślejsza współpraca regionalna ma zapewnić zwiększenie poziomu bezpieczeństwa dostaw i ułatwić integrację odnawialnych źródeł energii.

Unia Energetyczna

Od dnia 1 listopada 2014 r. rozpoczęła działalność Komisja Europejska w nowym  składzie  (pod przewodnictwem  Jeana-Claude'a Junckera), która w grudniu 2014 r. przyjęła swój program prac na rok 2015. Wśród planowanych działań znalazła się  zapowiedź  przeorganizowania  unijnej polityki  energetycznej w "stabilną unię energetyczną z perspektywiczną polityką w kwestii zmiany klimatu".
W dniu 25 lutego br. Komisja Europejska opublikowała Komunikat dotyczący strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu, który jest kontynuacją wcześniejszych inicjatyw i komunikatów, w szczególności opisanych w pierwszej części niniejszego artykułu. Jest to jednakże dokument, który oprócz przekazania poglądów Komisji Europejskiej na przyszły kształt sektora energetycznego w UE, zapowiada szereg konkretnych działań, w tym propozycji zmian legislacyjnych, które mają doprowadzić do wdrożenia tych działań.

Zgodnie  z zapisami wymienionego  komunikatu,  celem Unii Energetycznej połączonej z polityką klimatyczną jest dostarczenie  konsumentom  (tj.  gospodarstwom  domowym i przedsiębiorstwom) bezpiecznej, stabilnej i konkurencyjnej energii po przystępnych cenach. W tym celu konieczna jest fundamentalna transformacja europejskiego systemu energetycznego. Europa musi "odejść od gospodarki opartej na paliwach kopalnych, w której dostawami energii rządzi scentralizowane podejście uzależnione od podaży i która opiera się na przestarzałych technologiach i modelach biznesowych". Konieczne jest zatem wzmocnienie roli konsumentów i tworzenie warunków do elastycznego zarządzania zarówno popytem jak i podażą. Konieczne jest również odejście od systemu, który charakteryzuje fragmentaryzacja spowodowana nieskoordynowanymi politykami energetycznymi poszczególnych państw członkowskich. Ponadto Unia Energetyczna ma zapewnić powstanie zintegrowanego europejskiego systemu energetycznego, który pozwoli na swobodne przepływy energii przez granice, zgodnie z zasadami konkurencji oraz najbardziej efektywne wykorzystanie zasobów. Unia Energetyczna ma być oparta na niskoemisyjnej oraz przyjaznej środowisku gospodarce, a nowe technologie mają przyczynić się do obniżenia rachunków za energię.

Zgodnie z zapisami analizowanego dokumentu Unia Energetyczna będzie oparta na, opublikowanej przez Komisję Europejską w maju 2014 r., Europejskiej strategii bezpieczeństwa energetycznego. W zakresie energii elektrycznej podkreślono, że obecnie wiele krajów członkowskich wykorzystuje przestarzałe i niespójne podejście do oceny bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej. Wspólna praca państw członkowskich i Komisji Europejskiej ma zapewnić obiektywną, unijną ocenę bezpieczeństwa dostaw odzwierciedlającą sytuację w państwach członkowskich. Mechanizmy mocowe powinny być wprowadzane tylko w celu zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, jeśli regionalna ocena wystarczalności wykaże taką potrzebę.
Komisja Europejska zapowiada konieczność zmiany modelu rynku energii elektrycznej oraz połączenia rynku hurtowego i detalicznego. Wzmocnić ma to bezpieczeństwo dostaw, zapewnić integrację odnawialnych źródeł energii, dostarczać prawidłowych sygnałów inwestycyjnych oraz umożliwić pełny udział konsumentów w rynku, w szczególności w zakresie zarządzania popytem.
Efektywne stosowanie zasad i wytycznych7) opublikowanych przez Komisję Europejską w zakresie harmonizacji interwencji publicznej i mechanizmów wsparcia będzie pierwszym krokiem do zapewnienia, że rozbieżne krajowe rozwiązania, takie jak mechanizmy mocowe i nieskoordynowane systemy wsparcia OZE, staną się bardziej kompatybilne z rynkiem wewnętrznym. Komisja Europejska zapowiada dalszą współpracę z państwami członkowskimi w celu zapewnienia, aby mechanizmy mocowe i wsparcie dla OZE były w pełni zbieżne z istniejącymi zasadami i nie zaburzały rynku wewnętrznego.

W celu realizacji wyżej przedstawionych zapowiedzi Komisja Europejska planuje w 2015 r. przedstawienie propozycji nowego europejskiego modelu rynku energii elektrycznej, a następnie w roku 2016 propozycji legislacyjnej w tym zakresie. W 2016 r. Komisja Europejska przedstawić ma również propozycję legislacyjną w zakresie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej8).
Komisja Europejska podkreśliła, że w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania wewnętrznego rynku energii niezbędne są efektywne ramy regulacyjne. W tym zakresie oraz w kontekście dyskusji o modelu rynku, Komisja Europejska zapowiada konieczność wzmocnienia powołanych w ramach trzeciego pakietu energetycznego Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER) oraz Europejskiej Sieci Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej  (ENTSO-E).  Ze względu  na  wdrażane  przekształcenia systemu energetycznego Komisja Europejska stwierdza, że zarządzanie systemem przesyłowym będzie musiało stać się znacznie bardziej zintegrowane oraz zapowiada utworzenie regionalnych centrów operacyjnych w celu bardziej efektywnego planowania i zarządzania transgranicznymi przepływami energii elektrycznej.

W celu realizacji wyżej przedstawionych zapowiedzi Komisja Europejska przewiduje przegląd ram regulacyjnych dotyczących funkcjonowania ACER i ENTSO-E oraz podjęcie odpowiednich działań w tym zakresie.
Odpowiednia infrastruktura jest wstępnym warunkiem utworzenia wewnętrznego rynku energii elektrycznej, zintegrowania odnawialnych źródeł energii oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw. W zakresie rozwoju infrastruktury potwierdzony został 10 procentowy cel dla rozwoju elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych do 2020 r.9) Komisja Europejska zapowiedziała, że w 2016 r. zostanie opublikowany dokument, w którym zostaną określone środki, które przyczynią się do osiągnięcia 15-procentowego celu dla elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych do roku 2030.
W powyższym zakresie Komisja Europejska zapowiada wspieranie realizacji dużych projektów infrastrukturalnych, zwłaszcza projektów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania, w ramach dostępnych środków finansowych, np. instrumentu "Łącząc Europę", europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oraz przyszłego Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych. Powołane zostanie specjalnie dedykowane Forum dotyczące Infrastruktury Energetycznej, gdzie państwa członkowskie, grupy regionalne oraz instytucje UE będą omawiać postępy w realizacji inwestycji infrastrukturalnych. Pierwsze Forum ma się odbyć pod koniec 2015 r.

W zakresie współpracy regionalnej Komisja Europejska podkreśliła konieczność uzgadniania polityk energetycznych, w szczególności pomiędzy sąsiadującymi państwami członkowskimi. Niektóre elementy, takie jak nowe mechanizmy rynkowe w zakresie krótkoterminowych rynków energii elektrycznej lub integracja działalności operatorów systemów przesyłowych, powinny zostać opracowane i wdrożone na szczeblu regionalnym, jako krok w kierunku pełnej integracji rynku w całej UE.
Z uwagi na fakt, iż podejścia regionalne do integracji rynku stanowią istotny element działań na rzecz zintegrowanego rynku energii w całej UE, Komisja Europejska zapowiada opracowanie wytycznych w sprawie współpracy regionalnej oraz aktywne uczestnictwo razem z państwami członkowskimi i zainteresowanymi stronami w regionalnych organach współpracy.
Komisja   Europejska  zachęca  państwa członkowskie do  traktowania  efektywności  energetycznej  jako  priorytetu w swoich politykach energetycznych. Z uwagi na wyznaczony cel dla efektywności  energetycznej do  2030 r. w  latach 2015 - 2016  Komisja  Europejska  dokona  przeglądu  prawodawstwa dotyczącego efektywności energetycznej i zaproponuje odpowiednie zmiany w celu wsparcia realizacji celu na rok 2030.
W celu realizacji 27-procentowego udziału energii odnawialnej w roku 2030 Komisja Europejska będzie dążyć do pełnej implementacji istniejących ram prawnych w tym zakresie. Jak stwierdzono w dokumencie, pełna integracja OZE może nastąpić, jeżeli rynek energii elektrycznej i infrastruktura sieciowa będą do tego odpowiednio dostosowane. Dlatego w latach 2016 - 2017 Komisja Europejska zaproponuje nowy pakiet dotyczący energii ze źródeł odnawialnych. Będzie on dotyczył również  nowej  polityki  w  zakresie  zrównoważonej  biomasy i biopaliw, jak również przepisów mających zapewnić, że cel UE na 2030 r. zostanie zrealizowany w sposób racjonalny pod względem kosztów.

Unia Energetyczna inkorporuje cele klimatyczne uzgodnione na spotkaniu Rady Europejskiej w październiku 2014 r. Podstawowym elementem osiągnięcia tych celów ma być sprawnie funkcjonujący, zreformowany system EU ETS. Rynkowa rezerwa stabilizacyjna i inne konieczne środki powinny ukształtować odpowiednią cenę emisji w celu zapewnienia efektywnej kosztowo redukcji gazów cieplarnianych.

W celu  osiągnięcia  nowego,  tj.  40-procentowego  celu w zakresie redukcji gazów cieplarnianych do 2030 r., Komisja Europejska zaproponuje odpowiednie  przepisy prawne. Już na początku bieżącego roku Komisja Europejska przeprowadziła publiczne konsultacje w sprawie przeglądu dyrektywy dotyczącej europejskiego systemu handlu emisjami, w celu pozyskania poglądów zainteresowanych stron na kierunki unijnej polityki w tym zakresie. Wyniki konsultacji będą podstawą przy opracowywaniu propozycji legislacyjnych dotyczących kształtu EU ETS po roku 2020. Spodziewany pod koniec bieżącego roku projekt legislacyjny będzie dotyczył nie tylko samego funkcjonowania EU ETS, ale również mechanizmów, które mają rekompensować krajom biedniejszym koszty wypełnienia zaostrzonych celów klimatycznych, tj. zasad przydzielania bezpłatnych  uprawnień dla sektora energetycznego do 2030 r. w celu promowania inwestycji w modernizację sektora energetycznego oraz zasad funkcjonowania funduszu modernizacji systemów energetycznych. Nowa propozycja legislacyjna dotyczyć również będzie narzędzi chroniących europejski przemysł przed ucieczką emisji.
Komisja  Europejska  zapowiedziała  rozwijanie  działań w zakresie promowania badań i rozwoju w celu wypełnienia celów klimatycznych oraz zapewnienia technologicznej przewagi i konkurencyjności UE. W tym celu w latach 2015 - 2016 przedstawi wniosek w sprawie nowego europejskiego podejścia do badań i innowacji w dziedzinie energii, w tym zaktualizowany europejski strategiczny plan w dziedzinie technologii energetycznych.

Podsumowanie

Rada Europejska na posiedzeniu w dniu 19 marca 2015 r. poparła decyzję o budowie Unii Energetycznej na podstawie
przygotowanej przez Komisję Europejską strategii, przedstawionej w Komunikacie dotyczącym strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu. W związku z powyższym należy spodziewać się rozpoczęcia przez Komisję Europejską realizacji zapowiedzianych działań, w tym prac nad propozycjami legislacyjnymi, które przedstawione zostały w wymienionym komunikacie. Mają one doprowadzić do utworzenia Unii Energetycznej,  inkorporującej  uzgodnione  cele  klimatyczne  do roku 2030, która w szczególności zapewnić ma wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego UE, zakończenie budowy wewnętrznego rynku energii, poprawę efektywności energetycznej, wzmocnienie zasad konkurencji oraz rozwój badań i innowacji.

Duża część z przedstawionych koncepcji są to już istniejące i realizowane idee, będące efektem długotrwałej dyskusji  opartej  na  doświadczeniach  ostatnich  lat  związanych z wdrożeniem wewnętrznego rynku energii. Jednakże część propozycji zawiera nowe elementy, których realizacja będzie miała daleko idący wpływ na kształt sektora energii elektrycznej w UE. Wpływ ten będzie jednak uzależniony od szczegółowych rozwiązań, które będą wypracowywane w najbliższej przyszłości.

Operatorzy systemów przesyłowych elektroenergetycznych będą aktywnie uczestniczyć w procesie przygotowywania i konsultacji koncepcji oraz propozycji legislacyjnych dotyczących Unii Energetycznej, ze względu na swoje obowiązki w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa  operacyjnego  sieci oraz połączonych systemów, jak również ze względu na rolę, jaką odgrywają w procesie budowy wewnętrznego rynku energii elektrycznej w UE.

O tym,  jak ważnym  przedsięwzięciem  będzie  budowa Unii Energetycznej świadczą słowa Wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej odpowiedzialnego za Unię Energetyczną Maroša Šefčoviča, który w dniu opublikowania Komunikatu dotyczącego strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu, stwierdził:
"Rozpoczynamy dziś najambitniejszy europejski projekt w dziedzinie energii  od  czasu powstania  Wspólnoty  Węgla i Stali. Projekt ten doprowadzi do połączenia 28 rynków energii w jedną unię energetyczną, zmniejszy zależność Europy od dostaw energii i zapewni inwestorom przewidywalność, która jest im tak niezbędna, by tworzyć miejsca pracy i wzrost gospodarczy. Rozpoczynamy dziś przejście na niskoemisyjną, przyjazną dla klimatu gospodarkę, na unię energetyczną, która stawia obywateli na pierwszym miejscu i oferuje im tańszą, bezpieczniejszą i zrównoważoną energię. Wraz z pozostałymi komisarzami, którzy ściśle współpracowali nad tym projektem, przy wsparciu całej Komisji pragnę urzeczywistnić unię energetyczną".

Ewa Michalak
Polskie Sieci Elektroenergetyczne SA Departament Przemysłu
Wydział Regulacji Działalności Przesyłowej


1)    Komunikat Komisji Europejskiej dot. strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu, COM(2015)80 z dnia 25 lutego 2014 r. został opublikowany wraz z Komunikatem  Komisji  Europejskiej  dot.  osiągnięcia  docelowego  poziomu 10%  w  zakresie  elektroenergetycznych  połączeń  międzysystemowych,COM(2015)82 oraz Komunikatem: Protokół paryski - plan przeciwdziałania zmianie klimatu na świecie po 2020 r., COM(2015)81.
2)    Komunikat Komisji Europejskiej: Ramy polityczne na okres 2020-2030 dotyczące klimatu i energii, COM(2014)15 z dnia 22 stycznia 2014 r.
3)    W 2009 roku Parlament Europejski i Rada UE przyjęły tzw. trzeci pakiet energetyczny, którego głównym celem było stworzenie w pełni skutecznego i jednolitego europejskiego rynku energii elektrycznej i rynku gazu. Realizacja tego celu ma się odbywać poprzez zawarte w nim regulacje prawne gwarantujące wzmocnienie uprawnień i niezależności krajowych organów regulacyjnych oraz utworzenie i nadanie szeregu uprawnień powołanej Agencji ds. Współpracy Organów Regulacji Energetyki (ACER), wspólne zasady funkcjonowania i rozwoju sieci oraz wzmocnienie praw odbiorców energii. Ponadto regulacje prawne zawarte w tzw. trzecim pakiecie energe- tycznym wzmocniły mechanizmy współpracy operatorów systemów prze- syłowych, w szczególności w odniesieniu do kwestii transgranicznych oraz w zakresie inwestycji w połączenia międzysystemowe. W tym celu utworzone zostało Stowarzyszenie Europejska Sieć Operatorów Systemów Przesyłowych Energii Elektrycznej (ENTSO-E), w ramach którego opracowywane są kodeksy techniczne oraz koordynowane inwestycje niezbędne dla rozwoju rynku wewnętrznego UE. Pakiet wprowadził również nowe zasady, dotyczące skutecznego rozdziału działalności w zakresie dostaw i wytwarzania od przesyłu energii elektrycznej. Pakiet ten wszedł w życie 3 marca 2011 r. i stanowił kontynuację dwóch poprzednich pakietów legislacyjnych dotyczących sektora energetycznego, które w szczególności wprowadziły zasadę dostępu stron trzecich (TPA), spowodowały utworzenie krajowych organów regulacyjnych oraz wyodrębniły przesył i dystrybucję od działalności w zakresie wytwarzania i dostaw.
4)    Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący realizacji rynku wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej C(2013)7243, z dnia 5 listopada 2013 r.
5)    W Planie działań na rzecz zasobooszczędnej Europy (COM (2011) 571) określono cel zakładający że ?do 2020 r. dotacje szkodliwe dla środowiska zostaną wycofane?. Ponadto w Komunikacie (COM (2012) 663) z dnia 15 listopada 2012 r. pt. "Uruchomienie wewnętrznego rynku energii", Komisja Europejska stwierdziła, iż zamierza zlikwidować wszystkie dotacje mające szkodliwe skutki dla środowiska, w tym istniejące jeszcze systemy pośredniego lub bezpośredniego wsparcia dla sektora paliw kopalnych.
6)    Komunikat  Komisji  Europejskiej:  Postępy  na  drodze  do   ukończenia tworzenia wewnętrznego rynku energii z dnia 13 października 2014 r., COM(2014)634.
7)    Komunikat  Komisji  Europejskiej dotyczący  realizacji rynku  wewnętrznego energii elektrycznej przy jak najlepszym wykorzystaniu interwencji publicznej C(2013)7243, z dnia 5 listopada 2013 r. oraz Wytyczne w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i energetykę na lata 2014-2020, OJ C 200, opublikowane 28 czerwca 2014 r. opisane w artykule w części: Harmonizacja interwencji publicznej.
8)     Obecnie kwestie zapewnienia bezpieczeństwa dostaw regulowane są w Dyrektywie 2005/89/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. dotyczącej działań na rzecz zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej i inwestycji infrastrukturalnych, zgodnie z którą każde państwo członkowskie jest odpowiedzialne za bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej we własnym kraju.
9)    Środki  do  osiągnięcia  tego  celu  zostały  zaproponowane  w  Komunikacie  Komisji  Europejskiej  dotyczącym  osiągnięcia  docelowego  poziomu 10% w zakresie elektroenergetycznych połączeń międzysystemowych, COM(2015)82, który został opublikowany razem z Komunikatem dotyczącym Unii Energetycznej.

Źródło: Energetyka
O nas  ::  Regulamin  ::  Polityka prywatności (Cookies)  ::  Reklama  ::  Mapa stron  ::  FAQ  ::  Kontakt
Ciekawe linki: www.klimatyzacja.pl  |  www.strony.energoelektronika.pl  |  promienniki podczerwieni
Copyright © Energoelektronika.pl